بر اساس نظریه فلسفی و عرفانی وحدت وجود که همه موجودات و اشیاء، حصه و مرتبه ای از ذات خداوند هستند و وجودشان از سنخ وجود خداوند است، اساسا مساله شرک ـ که همه انییا و ادیان الهی برای مقابله با آن آمدند ـ منتفی  و بلا موضوع می شود، چرا که  موجود ی غیر و جدای از ذات حق در عالم نیست  تا عبادت او عبادت غیر خدا و شرک باشد. و مبنای حرف شبستری که بت پرستی عین خدا پرستی  است و یا حرف ابن عربی که گوساله پرستی عین خدا پرستی  است و یا حرف صوفی معروف ملا سلطانعلی گنابادی در تفسیر بیان السعادة که حتی شیطان پرستان و یا آلت پرستان هندی نیز خداپرست هستند، همین است.

و در همین راستا است که  شعار توحیدی لا اله الا الله  از نظر فلسفه و عرفان  بی معنا  و مهمل می شود و  یکی از فیلسوفان و عرفای معاصر می گوید از گفتن لا اله الا الله  ـ که ترکیبی از نفی غیر خداوند مانند بت و ...به عنوان معبود  حقیقی  (لا اله) و اثبات  الله (الا الله) به عنوان معبود حقیقی و شایسته است  ـ شرم دارد و می گوید من فقط الله را می گویم و نفی  و اثبات با هم یعنی  جمله لا اله الا الله  را دیگران  (یعنی کسانی که به گمان وی معنای حقیقی توحید را نفهمیده اند) بگویند. عین جمله این عارف معاصر چنین است:

«از گفتن نفی و اثبات شرم دارم که اثباتیم. لا اله الا الله را دیگران بگویند، الله را من».

این عقیده فلسفی و عرفانی در حالی ابراز می شود که  خود خداوند و فرشتگان و صاحبان علم  و همه انبیاء و اوصیاء و ائمه معصومین علیهم السلام لا اله الا الله گو بوده اند. بنگرید:

ـ فاعلم أنه لا اله الا الله[1] {ای محمد، بدان که معبودی جز الله نیست}

ـ شهد الله انه لا اله الا هو و الملائکه و اولوا العلم [2]  {خداوند و فرشتگان و صاحبان علم گواهی می دهند که معبودی حقیقی جز الله نیست}.  

ـ پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله فرمود: قولوا لا اله الا الله تفلحوا[3] { لا اله الا الله بگویید تا رستگار شوید}  

ـ و نیز فرمود: ما قلت و لا القائلون قبلی مثل لا اله الا الله { من و گویندگان پیش از من جمله ای عظیم تر و گرانسنگ تر از لا اله الا الله نگفته اند)

ـ و نیز فرمود: ما من الکلام کلمة أحب الی الله عز و جل من قول لا اله الا الله { سخنی محبوبتر از لا اله الا الله نزد خداوند نیست} 

ـ ونیز فرمود: خداوند به موسی علیه السلام فرمود: اگر آسمانها و ساکنان آن و نیز زمینهای هفت گانه در کفه ای از ترازو گذاشته شود و در کفه ای دیگر لا اله الا الله گذاشته شود، کفه حاوی لا اله الا الله بر کفه دیگر خواهد چربید.[4]

ـ امیر الموحدین و المؤمنین علیه السلام فرمود: هر کس لا اله الا الله را با اخلاص بگوید از شرک پاک شده است.[5]

در توضیح بیشتر مطلب باید گفت که فلسفه و عرفان جمله «لا اله الا الله» را به جمله «لا موجود الا الله» تغییر داده اند و معتقدند که توحید حقیقی همین است نه آن که قائل به موجوداتی غیر از خدا به عنوان بت و ماه و خورشید و شیطان و گاو و طاغوت و فرعون و ... شویم و بگوییم عبادت اینها غلط و ممنوع است. بلکه حقیقت توحید این است که بگوییم هر موجود و معبودی اعم از بت و شیطان و حیوان و طاغوت و ... اساسا چیزی جز خداوند و جدای از خداوند نیست و پرستش او عین پرستش خداست!

 



[1] . محمد صلی الله علیه و آله / 18

[2] . آل عمران / 18

[3] . مناقب ج 1 ص 56

[4] . توحید صدوق، حدیث ص 30 ح 34

[5] . فقیه ج 4 ص 214